Yem partiküllerinin sertliği, her yem şirketinin büyük önem verdiği kalite göstergelerinden biridir. Hayvan ve kümes hayvanı yemlerinde yüksek sertlik, lezzetsizliğe, yem alımının azalmasına ve hatta emzirme dönemindeki domuz yavrularında ağız ülserlerine neden olabilir. Bununla birlikte, sertlik düşükse, toz içeriği azalır. Özellikle pelet malzemelerin düşük sertliği, yem sınıflandırması gibi olumsuz kalite faktörlerine de yol açar. Bu nedenle, işletmeler yem sertliğinin kalite standartlarını karşıladığından emin olmalıdır. Yem formülünü ayarlamanın yanı sıra, üretim ve işleme sürecinin çeşitli aşamalarına da odaklanmalıdırlar; bu da pelet yemin sertliği üzerinde hayati bir etkiye sahip olacaktır.
1) Öğütme işleminde parçacıkların sertliğinde belirleyici rol oynayan faktör, ham maddelerin öğütme parçacık boyutudur. Genel olarak, ham maddelerin öğütme parçacık boyutu ne kadar ince olursa, nişastanın şartlandırma işlemi sırasında jelatinleşmesi o kadar kolay olur ve peletlerdeki bağ etkisi o kadar güçlü olur. Kırılma kolaylığı ne kadar düşükse, sertlik o kadar yüksek olur. Bu nedenle, gerçek üretimde, öğütme parçacık boyutu, farklı hayvanların üretim performansına ve halka kalıp açıklığının boyutuna göre uygun şekilde ayarlanmalıdır.
2) Hammaddelerin şişirme işlemiyle, hammaddelerdeki toksinler giderilebilir, bakteriler öldürülebilir, zararlı maddeler ortadan kaldırılabilir, hammaddelerdeki proteinler denatüre edilebilir ve nişasta tamamen jelatinleştirilebilir. Şu anda, şişirilmiş hammaddeler esas olarak yüksek kaliteli emzirme domuz yemi ve özel su ürünleri yemi üretiminde kullanılmaktadır. Özel su ürünleri için, hammaddeler şişirildikten sonra nişasta jelatinleşme derecesi artar ve oluşan parçacıkların sertliği de artar, bu da parçacıkların suda stabilitesini iyileştirmeye yardımcı olur. Emzirme domuz yemi için, parçacıkların gevrek ve çok sert olmaması gerekir, bu da emzirme domuzlarının beslenmesi için faydalıdır. Bununla birlikte, şişirilmiş emzirme domuz yemi peletlerinde nişasta jelatinleşme derecesinin yüksek olması nedeniyle, yem peletlerinin sertliği de nispeten yüksektir.
3) Hammaddelerin karıştırılması, çeşitli partikül boyutu bileşenlerinin homojenliğini artırabilir; bu da partikül sertliğinin temel olarak tutarlı kalmasına ve ürün kalitesinin iyileştirilmesine fayda sağlar. Sert pelet yem üretiminde, karıştırıcıya %1 ila %2 oranında nem eklenmesi, pelet yemin stabilitesini ve sertliğini artırmaya yardımcı olur. Bununla birlikte, nem artışının peletlerin kurutulması ve soğutulması üzerindeki olumsuz etkileri de dikkate alınmalıdır. Ayrıca ürünün depolanması için de elverişli değildir. Islak pelet yem üretiminde, toza %20 ila %30'a kadar nem eklenebilir. Karıştırma işlemi sırasında yaklaşık %10 nem eklemek, şartlandırma işlemi sırasında eklemekten daha kolaydır. Yüksek nemli malzemelerden oluşan peletler düşük sertliğe, yumuşaklığa ve iyi bir lezzete sahiptir. Büyük ölçekli hayvancılık işletmeleri bu ıslak pelet yemi kullanabilir. Islak peletler genellikle depolanması zor olup, genellikle üretimden hemen sonra yem olarak verilmesi gerekir. Karıştırma işlemi sırasında yağ eklemek, yem üretim atölyelerinde yaygın olarak kullanılan bir yağ ekleme işlemidir. %1 ila %2 oranında gres yağı eklemek, parçacıkların sertliğini azaltmada çok az etkiye sahipken, %3 ila %4 oranında gres yağı eklemek parçacıkların sertliğini önemli ölçüde azaltabilir.
4) Buharla şartlandırma, pelet yem işlemede önemli bir süreçtir ve şartlandırma etkisi, peletlerin iç yapısını ve görünüm kalitesini doğrudan etkiler. Buhar kalitesi ve şartlandırma süresi, şartlandırma etkisini etkileyen iki önemli faktördür. Yüksek kaliteli kuru ve doymuş buhar, malzemenin sıcaklığını artırmak ve nişastayı jelatinleştirmek için daha fazla ısı sağlayabilir. Şartlandırma süresi ne kadar uzun olursa, nişasta jelatinleşme derecesi o kadar yüksek olur. Değer ne kadar yüksek olursa, şekillendirme sonrası partikül yapısı o kadar yoğun, stabilitesi o kadar iyi ve sertliği o kadar fazla olur. Balık yemi için, şartlandırma sıcaklığını artırmak ve şartlandırma süresini uzatmak amacıyla genellikle çift katmanlı veya çok katmanlı ceketler kullanılır. Bu, balık yemi partiküllerinin suda stabilitesini iyileştirmeye daha elverişlidir ve partiküllerin sertliği de buna bağlı olarak artar.
5) Granülasyon işlemi sırasında, halka kalıbın açıklığı ve sıkıştırma oranı gibi teknik parametreler de parçacıkların sertliğini etkileyecektir. Aynı açıklığa sahip ancak farklı sıkıştırma oranlarına sahip halka kalıplarla oluşturulan parçacıkların sertliği, sıkıştırma oranının artmasıyla önemli ölçüde artacaktır. Uygun sıkıştırma oranına sahip bir halka kalıp seçmek, uygun sertlikte parçacıklar üretmeyi sağlayabilir. Aynı zamanda, parçacıkların uzunluğu da parçacıkların basınç taşıma kapasitesi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Aynı çapa sahip parçacıklar için, parçacıklarda kusur yoksa, parçacık uzunluğu ne kadar uzun olursa, ölçülen sertlik o kadar yüksek olur. Bu nedenle, uygun bir parçacık uzunluğunu korumak için kesicinin konumunu ayarlamak, parçacıkların sertliğini temel olarak tutarlı tutabilir. Parçacık çapı ve kesit şekli de parçacık sertliği üzerinde belirli bir etkiye sahiptir. Ayrıca, halka kalıbın malzemesi de peletlerin görünüm kalitesi ve sertliği üzerinde belirli bir etkiye sahiptir. Sıradan çelik halka kalıplar ve paslanmaz çelik halka kalıplar ile üretilen pelet yem arasında belirgin farklılıklar vardır.
Yem ürünlerinin depolama süresini uzatmak ve belirli bir süre içinde ürün kalitesini sağlamak için, yem parçacıklarının gerekli kurutma ve soğutma işlemlerine tabi tutulması gerekmektedir.
